Blog > Komentarze do wpisu

Nasi w Oksfordzie

Będąc w Oksfordzie warto wybrać się na krótki spacer po cmentarzu Wolvercote, by zobaczyć groby pochowanych tutaj Polaków i Polek. 

W centrum miasta na Magdalen Road należy wsiąść w autobus nr 7. Dojazd zajmuje około 15 minut. Wysiada się praktycznie pod samą bramą cmentarza. Przy wejściu znajduje się mapka z oznaczeniem poszczególnych kwartałów. Ale i bez  mapki z łatwością można trafić do rzymskokatolickiego, polskiego kwartału. Wystarczy podążać za strzałkami prowadzącymi do grobu Tolkiena. To właśnie w kwaterze polskiej, wybitny pisarz fantasy, twórca Hobbita został pochowany. 

 

 

 

A tuż obok  grobu Tolkiena i jego żony  natraficie na nagrobek polskiego wojskowego i polityka - Adama Koca.

 

 

 Adam Ignacy Koc 1891-1969 - był oficerem Legionów Polskich, działaczem Związku Walki Czynnej, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Po I wojnie światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości zrobił karierę polityczną u boku Józefa Piłsudskiego. Był posłem na sejm, a także  ministrem.  


 

 

Ciekawostką jest fakt, że na cmentarzu Wolvercote natraficie również na grób cieszącej się ponura sławą Heleny Wolińskiej - wojskowej prokuratorki z czasów stalinowskich.

Helena Wolińska-Brus - była przedwojenną działaczką komunistyczną. W pierwszym okresie wojny, jako że była Żydówką spotkały ją liczne prześladowania ze strony okupanta niemieckiego. Jak większość Żydów warszawskich musiała zamieszkać w getcie,  z którego po jakimś czasie  zdołała uciec. Kolejne wojenne lata spędziła już po stronie aryjskiej służąc w  Armii Ludowej. Po zakończeniu wojny, w okresie największego terroru pracowała w Naczelnej Prokuraturze Wojskowej. To ona prowadziła śledztwa przeciwko żołnierzom Armii Krajowej, oskarżała między innymi Augusta Fieldorfa ,,Nila''. Z powodu tej działalności, w latach 90-tych rząd polski wystosował do rządu brytyjskiego wniosek o jej ekstradycję. Wielka Brytania odmówiła - bo Wolińska miała już wtedy obywatelstwo brytyjskie. Wówczas prokuratura IPN postanowiła wydać za nią ENA czyli Europejski Nakaz Aresztowania. Helena Wolińska  stała się pierwowzorem dla postaci Wandy Gruz, głównej bohaterki filmu Pawła Pawlikowskiego ,,Ida''. 


 

 Mężem Heleny Wolińskiej był Włodzimierz Brus - wykładowca na uniwersytecie oksfordzkim, profesor ekonomii. Na stronie Wikipedii o cmentarzu Wolverote w  Oksfordzie Brus widnieje na liście wybitnych osób tu pochowanych. 

Grób Heleny Wolińskiej i jej męża Włodzimierza Brusa znajduje się zaraz na początku cmentarza, w kwaterze żydowskiej na lewo od alejki głównej. 


 Widok ogólny kwatery polskiej

 

  Na cmentarzu Wolvercote została również pochowana Maria Czaplicka - pierwsza wykładowczyni antropologii na uniwersytecie oksfordzkim, autorka naukowej pracy o ludach syberyjskich, a także kierowniczka wyprawy na Syberię w latach 1914-1915. Próżno szukać jednak jej nazwiska pod hasłem Wolvercote w Wikipedii, w przeciwieństwie do profesora Włodzimierza Brusa - też byłego wykładowcy na tutejszym uniwersytecie.  

https://en.wikipedia.org/wiki/Wolvercote_Cemetery.


 

 

 

Maria Czaplicka rozpoczynała swoja karierę naukową mniej więcej w tym samym czasie co inny nasz wybitny antropolog Bronisław Malinowski.  Niestety, Maria Czaplicka nie zdążyła napisać pracy monograficznej, będącej owocem wyprawy na Syberię. W 1921 polska uczona, której talent i osobowość na chwilę olśniły angielski światek akademicki - targnęła się na swoje życie. Prawdopodobnie złożyły się na to problemy osobiste i zawodowe. W 1919 roku uniwersytet oksfordzki nie przedłużył z nią kontraktu na prowadzenie katedry antropologii. A to z tego powodu, że z wojny wrócił poprzednik Czaplickiej na tym stanowisku, Czaplicka nie była już więc potrzebna. Jeszcze miała nadzieję na uzyskanie specjalnego stypendium, ale warunkiem jego otrzymania było posiadanie obywatelstwa brytyjskiego, szkopuł w tym, że Maria Czaplicka była dopiero w trakcie procesu naturalizacji. Stypendium jej odmówiono. Dla niej oznaczało to drastyczne zmniejszenie dochodów i niemożność spłacenia długów, które zaciągnęła gdy prowadziła badania na Syberii, w niezwykle ciężkim, wojennym okresie.  Innym wyjaśnieniem jej śmierci może być doznanie  głębokiego  zawodu miłosnego.   Partner Czaplickiej z wyprawy - Hall, po powrocie do Stanów Zjednoczonych wstąpił w związek małżeński. Jaka była prawdziwa przyczyna załamania Marii Czaplickiej ? Niestety, tego już się nie dowiemy. 

 

 

Widok ogólny na cmentarz od stronu grobu Marii Czaplickiej  

 


 Grób Marii Czaplickiej - drugi od lewej, z przewróconym krzyżem. 

 

 Grób Marii Czaplickiej znajduje się poza kwaterą polską. Należy iść cały czas prosto aleją główną. Licząc od  kaplicy jest to druga kwatera po lewej stronie.

 

Inne groby: 

 

 

 

 

 


piątek, 25 sierpnia 2017, hanna.brygida

Polecane wpisy